دریافت مالیات از خانه‌های خالی

همزمان با اوج‌گیری قیمت‌ها در بازار مسکن، بنا به اعلام وزیر راه و شهرسازی، مالیات‌گیری از خانه‌های خالی در تابستان امسال آغاز خواهد شد.

آخرين گزارش دفتر برنامه‌ريزي و اقتصاد مسكن وزارت راه و شهرسازي از وضعيت بازار مسكن، حاكي از رشد حدود دو ميليون توماني قيمت ملك در تهران در خردادماه امسال است. بنا به اين گزارش، متوسط قيمت هر متر مربع واحد مسكوني در تهران ۱۹ ميليون و ۷۱ هزار تومان برآورد شده كه نسبت به ماه گذشته كه متوسط قيمت هر متر واحد مسكوني ۱۷ ميليون و ۶ هزار و ۶۰۰ تومان بود، افزايش حدود ۲ ميليون و ۶۵ هزار توماني را نشان مي‌دهد. در نتيجه، متوسط قيمت هر مترمربع واحد مسكوني در تهران در ارديبهشت ماه نسبت به ماه قبل آن، ۱۲.۱ درصد افزايش يافته است.

همچنين متوسط قيمت هر مترمربع واحد مسكوني در خردادماه سال گذشته ۱۳ ميليون و ۴۲۵ هزار و ۴۰۰ تومان بود كه طي يك سال رشد ۵ ميليون و ۶۴۰ هزار توماني در هر متر داشته است. به عبارت ديگر، متوسط قيمت هر مترمربع واحد مسكوني در تهران در خردادماه نسبت به ماه مشابه سال قبل، ۴۲ درصد افزايش يافته است.

چه تعداد خانه خالي در كشور وجود دارد؟

بر اساس آمار به دست آمده از آخرين سرشماري نفوس و مسكن، حدود ۲ ميليون و ۵۰۰ هزار واحد مسكوني خالي در كشور وجود دارد كه علت اصلي خالي ماندن اين واحدها، قيمت بالاي آن به نسبت توان مالي متقاضيان است، يعني به نوعي واحدهاي خالي مانده را مي‌توان در شمار واحدهاي لوكس به حساب آورد.

موجودي مسكن كل ايران بر اساس سرشماري نفوس و مسكن سال ۹۵، به ۲۵ ميليون و ۴۱۲ هزار واحد رسيده است. در مقابل، آمار خانه‌هاي خالي نيز به ۲ ميليون و ۵۸۷ هزار واحد رسيده است. يعني حدود ۱۰ درصد كل واحدهاي مسكوني. اين آمارنشان مي‌دهد بخش زيادي از ساخت‌وسازها در كشور غيرمصرفي، لوكس و متراژ بزرگ بوده كه با جنس خانوارها (با ابعاد كوچك‌تر از يك دهه قبل) سازگار نبوده است.

با اين حساب نسبت خانه‌هاي خالي به كل موجودي واحدهاي مسكوني كشور حدود ۱۰ درصد است كه نشان مي‌دهد از هر ۱۰ خانه در كشور، حداقل يكي خالي است.

انتخاب سال ۹۸ براي ماليات بر خانه‌هالي قابل قبول نيست

البته بنا به اظهارات اخير معاون مسكن و ساختمان وزير راه و شهرسازي، براي طرح ماليات از خانه‌هاي خالي نبايد محدوديت سال قرار داد و انتخاب سال ۹۵ براي اين طرح قابل قبول نيست، اما سازمان امور مالياتي به دليل آنكه اطلاعات واحدهاي مسكوني پيش از اين سال را نداشته، اين سال را انتخاب كرده است.

به گفته محمود محمودزاده، براساس سرشماري كه در كشور در حوزه ساخت و ساز و مسكن در كشور انجام شده، بخش عمده‌اي از واحدهاي مسكوني در كشور در چرخه اقتصادي كشور نيستند. به عبارتي، ۱۰ درصد از واحدهاي مسكوني كشور در اين چرخه نيستند و برخي از آن‌ها قابل سكونت نيستند و تعدادي فرسوده شده و امكان سكونت در آنجا وجود ندارد.

در اين ميان، به اعتقاد نايب رييس اول اتحاديه مشاوران املاك، تعداد خانه‌هاي خالي در كشور كمتر شده است؛ چون بخشي از اين خانه‌هاي خالي، خانه‌هايي بود كه در حوزه مسكن‌مهر و اطراف شهرهاي بزرگ وجود داشت كه آب و برق و گاز و امكانات نداشتند كه بخشي ساماندهي و به شبكه عرضه وارد شده است.

به گفته حسام عقبايي، تقريبا در استان تهران ۵۰۰ هزار واحد مسكوني خالي وجود دارد. از اين ۵۰۰ هزار واحد مسكوني، حدود ۲۵۰ هزار واحد داخل شهر تهران و حدود ۲۵۰ هزار واحد خارج از شهر تهران است. واحدهايي كه خارج از شهر تهران است، به طور معمول واحدهاي كوچك و بدون امكانات و يا كم امكانات است كه خالي مانده است. واحدهاي ديگري هم كه در شهر تهران خالي مانده، عموما واحدهاي لوكس و لاكچري و متراژ بزرگ در شمال تهران هستند كه دهك‌هاي ضعيف و متوسط حتي انباري اين خانه‌ها را هم نمي‌توانند اجاره كنند. اگر اين خانه‌ها وارد شبكه عرضه هم شود، دهك ضعيف و متوسط انباري اين خانه‌ها را هم نمي‌تواند اجاره كند؛ چه برسد به خانه را، چراكه الگوي ساخت، متناسب با دهك ضعيف و متوسط جامعه نيست.

ماليات‌گيري از خانه‌هاي خالي تابستان شروع مي‌شود

با اين وجود، بنا به اعلام وزير راه و شهرسازي، ماليات‌گيري از خانه‌هاي خالي تابستان امسال شروع مي‌شود. به گفته محمد اسلامي، بسيار خوشبين هستيم كه در همين تابستان برگه‌هاي مالياتي براي كساني كه خانه‌هاي خالي دارند، صادر شود.

وي در يك برنامه راديويي در توضيح جريان دريافت ماليات از خانه‌هاي خالي، اعلام كرد: بر اساس يكي از مواد قانون ماليات‌هاي مستقيم، وزارت راه و شهرسازي مكلف به ايجاد سامانه ملي املاك و اسكان در كشور است تا سازمان امور مالياتي از اين سامانه براي شناسايي خانه‌هاي خالي و در عين حال ماليات ستاني استفاده كند. البته اين وزارتخانه دسترسي به آمار و اطلاعات املاك و ساختمان‌ها را در كشور ندارد، چون اراضي را واگذار مي‌كند، بنابراين تعداد واحدهاي مسكوني ساخته شده، صدور پروانه ساختماني و گواهي پايان كار بيشتر در حوزه شهرداري‌ها، دهياري‌ها و سازمان ثبت اسناد و املاك قرار دارد.

وزير راه و شهرسازي عنوان كرد: بهمن ماه سال گذشته سامانه ملي املاك و اسكان در كشور رونمايي شد و اين سامانه هم‌اكنون براي سازمان امور مالياتي قابل استفاده است، اما اين سازمان معاذير قانوني دارد. متاسفانه براي هر كاري در كشور يك‌سري موانع را خود قانون به وجود مي‌آورد؛ آن هم اينكه برخي دستگاه‌ها براي در اختيار قرار دادن اطلاعات خود به دستگاه‌ها و سازمان‌هاي ديگر منع قانوني دارند. اگرچه با توجه به اقدامات و تلاش‌هاي صورت گرفته، به زودي اين معاذير قانوني برطرف خواهد شد. سازمان امور مالياتي نيز به موازات بارگذاري اطلاعات لازم را در اين سامانه آغاز كرده است.

اسلامي متذكر شد: دو ميليون واحد مسكوني بدون استفاده در كشور وجود دارد كه اگر اين واحدها در بازار عرضه شوند، بي‌ترديد گشايشي در زندگي مردم و كسب و كارها به‌وجود خواهد آمد.

معيارهاي شناسايي خانه‌هاي خالي چيست؟

معاون سازمان امور مالياتي نيز در تشريح جزييات ماليات خانه‌هاي خالي، تاكيد كرد: در ماليات بر خانه هاي خالي، تفاوتي بين آپارتمان‌هاي كوچكتر يا بزرگتر از ۱۵۰ متر و سنددار يا قولنامه‌اي وجود ندارد.

به گفته محمود عليزاده، ماليات بر خانه‌هاي خالي با ماليات بر اجاره كاملا تفاوت دارد؛ ماليات بر اجاره سال‌هاست فعال است و در شهرهاي بزرگ مثل تهران و اصفهان بناهاي مسكوني تا ۱۵۰ متر مشمول ماليات اجاره نمي‌شود و معاف از ماليات بر اجاره هستند. اما اين معافيت براي ماليات بر خانه‌هاي خالي وجود ندارد، يعني هم خانه‌هاي بزرگ‌تر از ۱۵۰ متر و هم خانه‌هاي كوچك‌تر از ۱۵۰ متر، در صورتي كه به عنوان خانه خالي شناسايي شوند، مشمول ماليات بر خانه‌هاي خالي مي‌شوند.

وي درباره معيارهاي شناسايي خانه‌ها به عنوان خانه خالي گفت: اگر هر واحد مسكوني بيش از يك سال خالي از سكنه و بلا استفاده بماند، به عنوان خانه خالي، مشمول ماليات موضوع ماده ۵۴ مكرر قانون مي‌شود. بدين شكل كه سال اول مشمول ماليات نيست، اما در سال دوم به ميزان ۵۰ درصد «ارزش اجاري ملك» مشمول ماليات مي‌شود.

عليزاده درباره «ارزش اجاري ملك» كه مبناي تعيين ماليات خانه خالي است، عنوان كرد: اجاره ملك اگر ماهي ۵ ميليون تومان باشد، اين ۵ ميليون در طي دوازده ماه سال به ۶۰ ميليون تومان مي‌رسد و ماليات بر اساس اين مبلغ اعمال مي‌شود. سال اول معاف از ماليات است؛ در سال دوم ۵۰ درصد ارزش اجاري ملك به عنوان ماليات اخذ مي‌شود، در سال سوم ۱۰۰ درصد آن به عنوان ماليات اخذ مي‌شود و در سال چهارم و بعد از آن يك و نيم برابر رقم ارزش اجاري ملك به عنوان ماليات دريافت مي‌شود.

وي تاكيد كرد: طبق قانون افرادي كه از سال ۹۵ خانه‌شان خالي بوده است، مشمول ماليات با نرخ ۱.۵ برابر ارزش اجاري هستند.

عليزاده با اشاره به معيار ارزش اجاره ملك، اظهار داشت: ارزش اجاره ملك آن چيزي است كه بر اساس مكان ملك در بازار مسكن در حال حاضر وجود دارد بديهي است كه نرخ آن ملك در شهرهاي كوچك و بزرگ و حتي محله‌ها متفاوت است.

وي در پاسخ به اين سوال كه ماليات بر خانه‌هاي خالي تنها شامل خانه‌هاي با سند رسمي مي‌شود يا خانه‌هاي قولنامه اي نيز مشمول اين ماليات مي‌شوند، گفت: هر خانه‌اي كه بر اساس سامانه املاك و مستغلات، خالي تشخيص داده شود، مشمول ماليات است و فرقي بين سنددار بودن يا نبودن آن وجود ندارد.

گزارش اشکال Top