قوطی کبریت غربی علیه خانواده ایرانی

مسکن، همواره برای مردم و مسئولان کشور چالش‌برانگیز بوده است و به همین دلیل دولت‌ها برای پایین آوردن تب بالا و نیاز داغ بازار مسکن به ویژه برای جوانان طرح‌های متفاوتی را پیشنهاد کرده‌اند.

مسكن، همواره براي مردم و مسئولان كشور چالش‌برانگيز بوده است و به همين دليل دولت‌ها براي پايين آوردن تب بالا و نياز داغ بازار مسكن به ويژه براي جوانان طرح‌هاي متفاوتي را پيشنهاد كرده‌اند. آخرين نسخه‌اي كه اين بار نه از سوي دولت كه توسط شهردار تهران براي تأمين مسكن اقشار كم‌درآمد جامعه پيچيده شده، ساخت خانه‌هاي ۳۰ متري است.   آيا خانه‌ها مي‌توانند رفاه، آرامش و نيازهاي روحي يك خانواده را تأمين كنند يا آنكه خود به چالشي بزرگ تبديل خواهد شد؟

كوچك شدن خانواده

شايد بتوان گفت نخستين آفت افزايش آمار خانه‌هاي ۳۰ متري و استقبال از آن، كوچك‌تر شدن خانواده است. در يك واحد مسكوني ۳۰ متري جايي براي فرزندان وجود ندارد. اتفاقي كه موجب كوچك شدن خانواده‌هاي كم‌درآمدتر مي‌شود. محمدرضا رضايي كوچي، رئيس كميسيون عمران مجلس نيز راهكار توليد خانه‌هاي ۳۰ متري را در تضاد با تشكيل خانواده در كشور مي‌داند و مي‌گويد: مشخص نيست كه اين اقدامات براي حل مشكل مسكن بوده يا دولت تنها به دنبال رفع تكليف در حوزه مسكن است و بر اساس سياست‌هاي جمعيتي، دولت و حكومت بايد زمينه را براي تشكيل خانواده و فرزندآوري زوج‌ها فراهم كنند، اما قطعاً توليد مسكن‌ ۳۰ متري، افراد را به سمت تجردگرايي سوق مي‌دهد.

مســعود عالمي نيســي، مدير گروه رفاه و تعاون اجتماعي دانشــگاه علامه طباطبايي نيز ضمن مخالفت با اجراي طرح مسكن ۳۰ متري براي خانواده‌هاي كم‌بضاعت مي‌گويد: اگر انبوه‌سازي خانه‌هاي ۳۰ متري آغاز شود به تدريج اين مسئله نه تنها در تهران بلكه در ساير كلانشهرهاي كشور هم رايج مي‌شود همان طور كه در سال‌هاي اخير ساخت خانه‌هاي ۴۰ متري در تهران پذيرفته شده و اين الگو هم كاملاً غلط است.

دكتر عالمي نيسي مي‌افزايد: خانه‌هايي با متراژ ۳۰ متر براي خانواده‌اي با يك فرزند هم قابل سكونت نيست و حداكثر يك زوج به صورت خوابگاهي مي‌توانند در اين خانه‌ها سكونت كنند و با توجه به اينكه طبق آمارهاي اعلام شده از سوي سازمان ثبت احوال كشور هم اكنون نيز تهران كمترين نرخ فرزندآوري را در ايران به خود اختصاص داده است، پرواضح است كه با ساخت خانه‌هاي ۳۰ متري به دليل كمبود امكانات و فشارهاي رواني ناشي از محيط كوچك، تعداد فرزندآوري كاهش خواهد يافت و در واقع اين طرح برخلاف سياست‌هاي كلي جمعيت است كه از سوي رهبر معظم انقلاب ابلاغ شد.

سياست‌گذاري‌هاي مسكن همواره غلط بوده است

وي با اشاره به اينكه سياست‌گذاري‌هاي كشور در حوزه مسكن- حداقل در تهران- از ابتدا تاكنون اشتباه بوده و ساخت خانه‌هاي ۳۰ متري ادامه همين سياست‌گذاري‌هاي غلط است، ادامه مي‌دهد: بر اساس آمار ارائه شده از سوي مشاور سابق وزير مسكن و شهرسازي ميانگين طبقات خانه‌هاي مسكوني شهر تهران- يعني تعداد واحد بر ساختمان- دو واحد بوده است و اين نشان مي‌دهد تراكم‌هايي كه در بيشتر مناطق تهران وجود دارد درست توزيع نشده است و اكنون طرح خانه‌هاي ۳۰ متري براي تأمين مسكن راهكار درستي نيست و گزينه‌هاي بهتري براي رفع اين مشكل وجود دارد. به عنوان مثال ماليات بر خانه‌هاي خالي كه چندي پيش از سوي نمايندگان مجلس پيشنهاد شد مي‌تواند راهكار مناسبي براي كاهش قيمت اجاره مسكن باشد، به طوري كه اگر قرار باشد به خانه‌هاي خالي ماليات تعلق گيرد، اغلب مالكان ترجيح مي‌دهند به جاي پرداخت ماليات خانه‌هاي خود را با قيمت پايين‌تري اجاره دهند كه در اين صورت بخشي از مشكل برطرف خواهد شد و نيازي به ساخت مسكن جديد با اين متراژ محدود نيست.

به گفته دكتر عالمي نيسي اگر ما سياست افزايش جمعيت را دنبال مي‌كنيم بايد به دنبال ساخت خانه‌هايي با متراژ ۱۵۰ متر و بيشتر از آن باشيم تا امكان افزايش جمعيت براي خانواده‌ها فراهم شود. اما خانه‌هاي ۳۰ متري نه تنها پيامدهاي منفي براي جمعيت كشور به همراه خواهد داشت بلكه ناخودآگاه افراد را به سمت تجردگرايي سوق مي‌دهد.

اصل ۳۱ قانون اساسي چه مي‌گويد؟

طاهره نصر، رئيس گروه تخصصي معماري سازمان نظام مهندسي كشور نيز مي‌گويد: بر اساس اصل ۳۱ قانون اساسي كشورمان، داشتن مسكن مناسب حق هر فرد و خانواده ايراني است.

دكتر نصر مي‌افزايد: مسكن به عنوان مأمن آرامش و محلي براي تجربه حس خانواده بودن، معنايي متفاوت با صرفاً سرپناه بودن دارد. بنابراين فضايي كه براي مسكن تعريف مي‌شود به لحاظ عمومي، نيمه‌خصوصي و خصوصي بسيار حائز اهميت است. وجود فضاهاي خصوصي نظير اتاق خواب از يك سو و فضاهايي كه موجب مي‌شود خانواده‌ها بتوانند با يكديگر تعامل داشته و زمينه ارتباط عاطفي ميان اعضاي خانواده را برقرار كند و همچنين اتاق پذيرايي براي گرد هم آمدن و تعامل افراد خانواده با دوستان و خويشاوندان همه از اهميت ويژه‌اي برخوردار است.

خوابگاهي به جاي خانه

اين عضو هيئت علمي گروه معماري دانشگاه آزاد اسلامي شيراز ادامه مي‌دهد: اينكه فضاي ۳۰ مترمربعي چگونه مي‌تواند كاربري خُرد فضاهاي مختلف مسكن را به ويژه به عنوان محل آرامش و محلي براي همخواني با فرهنگ ايراني ما برقرار كند جاي سؤال دارد. بدون ترديد خانه‌اي با متراژ ۳۰ مترمربعي، مسكن مناسب محسوب نخواهد شد و بيشتر از آنكه مسكن تلقي شود سرپناهي به عنوان خوابگاه است كه با فرهنگ خانواده ايراني ما يعني زندگي و سكونت مطلوب سازگار نيست و الگويي است كه از كشورهاي غربي و بدون توجه به اهميت كانون خانواده گرفته شده است.

به گفته دكتر نصر ساخت مسكن‌هاي ۳۰ متري مي‌تواند ساختار خانواده ايراني را دچار آسيب كند و رشد و پرورش روحي افراد را تحت مخاطره قرار دهد؛ چراكه به لحاظ معماري ادراك فضايي مطلوب در معماري ايراني- اسلامي بسيار حائز اهميت است و فضاهايي كه براي معماري مسكن تعريف شده از اهميت ويژه‌اي در سلامت رواني خانواده برخوردار است كه حفظ هر يك از اين فضاها علاوه بر جلوگيري از آسيب‌هايي كه به ساختار خانواده وارد مي‌سازد، موجب حفظ بخش‌هايي از فرهنگ معماري ايراني مي‌شود.

شهرداري تأمين‌كننده مسكن نيست

وي در پاسخ به اين پرسش كه چرا شهرداري طرح ساخت مسكن ۳۰ متري را براي خانواده‌هاي بدون مسكن ارائه داده است، اظهار مي‌دارد: متولي ساخت مسكن وزارت راه و شهرسازي، معاونت مسكن وزارت راه و شهرسازي و بنيادهايي نظير بنياد مسكن انقلاب اسلامي است و شهرداري تأمين‌كننده مسكن نيست كه بخواهد در اين مقوله ورود پيدا كند و وظيفه‌اي در اين خصوص نيز ندارد.

گزارش اشکال Top